Gözleme dayalı bir önerme, deney veya günlük yaşam gözlemleriyle desteklenebilir.
💡 Çözüm
Bu ifade doğrudur. Gözleme dayalı önermeler deney, ölçüm veya günlük yaşam gözlemleriyle desteklenebilir ve doğrulanabilir.
Soru 2⭐
Kışın elektrik tellerinin gerginleşmesi, yazın ise sarkması olayının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
💡 Çözüm
Sıcaklık artışı maddelerin hacminin artmasına (genleşme), sıcaklık azalışı ise hacminin azalmasına (büzülme) neden olur. Teller kışın soğukta büzülerek kısalır ve gerginleşir.
Doğrudur. Katı maddeler ısı etkisiyle genleştiğinde birbirine baskı yaparak çatlamasın diye bu boşluklar bırakılır.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 4⭐
Bir maddenin ısındığında hacminin artması olayına ne ad verilir?
💡 Çözüm
Maddelerin ısındığında hacimlerinin artması olayına genleşme denir. Bu, maddelerin temel özelliklerinden biridir ve tanım düzeyinde bilgi gerektirir.
Soru 5⭐
Isınan maddelerin çoğu genleşir, soğuyan maddelerin çoğu büzülür.
💡 Çözüm
Bu ifade doğrudur. Maddelerin çoğu ısındığında moleküller arası mesafe artar ve genleşir; soğuduğunda moleküller birbirine yaklaşır ve büzülür. Su (4°C altındayken) bu kuralın önemli bir istisnasıdır.
Soru 6⭐
Yazın elektrik tellerinin daha sarkık görünmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
💡 Çözüm
Yazın hava sıcaklığı arttığında metal teller genleşir ve boyları uzar. Boy uzadığı için teller daha sarkık görünür. Bu durum genleşmenin günlük hayattaki bir sonucudur.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 7⭐⭐
Aşağıdaki yöntemlerden hangisi, kavanozun metal kapağının açılmasını kolaylaştırmak için uygulanan bir çözümdür?
💡 Çözüm
Metal kapak ısıtıldığında genleşir ve kavanoz ağzından gevşeyerek açılması kolaylaşır. Bu günlük yaşamda genleşme prensibinin pratik uygulamasıdır. Öğrencinin nedensel ilişki kurarak analiz yapması gerekir.
Soru 8⭐⭐
Gözlük camı çerçeveye takılırken çerçeve ısıtılır ve cam içine yerleştirilir. Çerçeve soğuduğunda ise camı sıkıca kavrar. Bu teknolojik uygulamada maddelerin hangi özelliğinden yararlanılmıştır?
💡 Çözüm
Isıtılan çerçeve genleşerek büyür, içine cam girer. Soğuyan çerçeve büzülerek küçülür ve camı sıkıştırır. Burada genleşme ve büzülme birlikte kullanılmıştır.
Soru 9⭐⭐
Demir köprülerin birleşim yerlerinde boşluk bırakılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
💡 Çözüm
Demir köprüler sıcak havalarda genleşir. Eğer bu genleşme için boşluk bırakılmazsa, köprüde deformasyon veya yıkılma meydana gelebilir. Bu uygulama, genleşme kavramının günlük yaşamdaki önemini gösterir.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 10⭐⭐
Bir köprü yapılırken metal parçalar arasında boşluk bırakılmasının nedeni nedir?
💡 Çözüm
Metal parçalar sıcaklık arttığında genleşir. Eğer boşluk bırakılmazsa genleşme sonucu sıkışma ve hasar oluşabilir. Bu nedenle genleşme payı bırakılır.
Soru 11⭐⭐
Sıkışmış bir kavanoz kapağını sıcak suya tuttuğumuzda kapağın kolay açılmasının sebebi, kapağın kavanozdan daha fazla büzülmesidir.
💡 Çözüm
Yanlıştır. Sıcak su ısı verir ve metal kapak cam kavanoza göre daha fazla genleşerek (hacmi artarak) gevşer, büzülme soğuma etkisiyle olur.
Soru 12⭐⭐
Maddeler sadece ısıtıldıklarında genleşir, soğutulduklarında hacimleri değişmez.
💡 Çözüm
Bu ifade yanlıştır. Maddeler ısı aldıklarında genleşir, ısı verdiklerinde ise büzülür. Yani sıcaklık azalınca hacim küçülür.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 13⭐⭐⭐
Buzdolabında dondurulan su dolu bir cam şişenin çatlamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
💡 Çözüm
Su, 4°C'nin altına soğutulduğunda anomalik genleşme gösterir ve donarken hacmi artar. Bu durum şişenin çatlamasına neden olur. Birçok öğrenci 'soğuyan maddeler büzülür' kuralını genelleyerek suyun da büzüleceğini düşünür, ancak su bu kuralın istisnasıdır.
Soru 14⭐⭐⭐
Bir öğrenci, tamamen dolu olan bir çaydanlığı ocağa koyduğunda su kaynamadan önce suyun taştığını gözlemliyor. Bu durumla ilgili yaptığı hangi çıkarım yanlıştır?
💡 Çözüm
Su ısı aldığında genleşir ve hacmi artar, bu yüzden taşar. Suyun miktarının artması (kütle artışı) söz konusu değildir, sadece hacmi artmıştır.
Soru 15⭐⭐⭐
Gravzant halkası deneyinde, başlangıçta halkadan geçen metal top ısıtıldığında halkadan geçemiyor. Bu deneye dayanarak;
I. Katılar ısı alınca genleşir.
II. Katılar ısı verince büzülür.
III. Gazlar sıvılardan daha çok genleşir.
ifadelerinden hangilerine doğrudan ulaşılabilir?
💡 Çözüm
Deneyde sadece metal topun (katı) ısıtılıp hacminin büyümesi gözlemlendiği için sadece I. öncüle doğrudan ulaşılır. Soğutma işlemi veya gazlarla ilgili bir veri bu aşamada yoktur.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 16⭐⭐⭐
Katı maddeler, sıvı maddelere göre daha fazla genleşir.
💡 Çözüm
Bu ifade yanlıştır. Katı maddelerin molekülleri birbirine daha yakın ve düzenlidir, bu nedenle sıvılara göre daha az genleşirler. Genleşme oranı: Gazlar > Sıvılar > Katılardır.
Soru 17⭐⭐⭐
Bir öğrenci, "Aynı sıcaklık artışında tüm maddeler eşit miktarda genleşir." önermesini kuruyor. Bu önermeyle ilgili hangisi doğrudur?
💡 Çözüm
Bu önerme yanlıştır çünkü maddelerin genleşme miktarı cinslerine bağlıdır. Aynı sıcaklık artışında farklı maddeler farklı miktarda genleşir. Bu soru kavram yanılgısını ölçmektedir.
Soru 18⭐⭐⭐
Bir deneyde aynı boydaki demir ve bakır çubuklar eşit süre ısıtılıyor. Bakır çubuğun daha fazla uzadığı gözleniyor. Bu gözleme dayanarak hangi sonuca ulaşılabilir?
💡 Çözüm
Gözleme göre bakır daha fazla uzamıştır. Bu da bakırın genleşme miktarının demirden fazla olduğunu gösterir. Sonuç, deney verisine dayalıdır.