Bir el feneri ile duvar arasında bir oyuncak bebek koyduğunuzda tam gölge oluşması için ışık kaynağının nasıl olması gerekir?
💡 Çözüm
Tam gölge, noktasal ışık kaynağı ile oluşur çünkü ışık ışınları düzgün bir şekilde engellenir ve gölge sınırları keskindir. Bu, kazanım a'ya göre tam gölgenin niteliğini tanımlar.
Soru 2⭐
El feneri, karton ve duvar kullanılarak yapılan deneyde karton ışık kaynağı ile duvar arasına konulduğunda duvarda oluşan koyu bölgeye ne ad verilir?
💡 Çözüm
Işık doğrusal yayılır ve opak bir cisim ışığı geçirmez. Bu nedenle duvarda ışığın ulaşamadığı koyu bölge oluşur. Bu bölge tam gölge olarak adlandırılır.
Soru 3⭐
Tam gölgenin oluşabilmesi için ışığın doğrusal yayılması gerekir.
💡 Çözüm
Işık doğrusal yayıldığı için opak cisimler ışığın bir kısmını engeller ve arkasında tam gölge oluşur. Bu nedenle ifade doğrudur.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 4⭐
Saydam maddelerin (cam, su gibi) tam gölgesi, opak maddelerin gölgesine göre daha koyu ve net oluşur.
💡 Çözüm
Saydam maddeler ışığı geçirdiği için arkalarında tam gölge oluşturmazlar. Tam gölge sadece ışığı geçirmeyen opak maddeler tarafından oluşturulur.
Soru 5⭐
Tam gölge oluşumunda, ışık kaynağının boyutu gölgenin oluşmasını etkilemez.
💡 Çözüm
Bu ifade yanlıştır çünkü tam gölgeyi etkileyen değişkenlerden biri ışık kaynağının boyutudur; büyük kaynaklarda yarı gölge oluşurken, noktasal kaynaklarda tam gölge oluşur. Kazanım c'ye göre değişkenleri açıklar.
Soru 6⭐⭐
Tam gölge oluşumunda, cismin ışık kaynağına yakın olması gölgenin küçülmesine neden olur.
💡 Çözüm
Bu ifade yanlıştır çünkü cisim kaynağa yakın olursa gölge büyür. Kazanım c'ye göre değişkenleri açıklar ve günlük hayatta el feneri deneyinde gözlemlenebilir.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 7⭐⭐
Tam gölgenin şekli, ışığın önüne konulan opak cismin şekline her zaman benzer.
💡 Çözüm
Işık doğrusal yolla yayıldığı için engelin şekli neyse, o şeklin sınırları boyunca ışık kesilir ve perdeye aynı şekil yansır.
Soru 8⭐⭐
Aynı büyüklükte bir top, sabit bir el feneri ile duvar arasına yerleştiriliyor. Top ışık kaynağına yaklaştırılırsa tam gölgenin büyüklüğü nasıl değişir?
💡 Çözüm
Cisim ışık kaynağına yaklaştıkça ışınlar daha geniş açıyla engellenir ve gölge büyür. Bu durum tam gölgeyi etkileyen değişkenlerden biri olan cisim-ışık kaynağı uzaklığı ile ilgilidir.
Soru 9⭐⭐
Işık kaynağı ile cisim arasındaki mesafe değiştiğinde tam gölgenin büyüklüğü değişmez.
💡 Çözüm
Tam gölgeyi etkileyen değişkenlerden biri mesafedir. Mesafe değiştiğinde gölgenin boyutu da değişir. Bu nedenle ifade yanlıştır.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 10⭐⭐
Güneş tutulmasında Ay'ın Dünya üzerinde oluşturduğu tam gölge bölgesi neden sınırlıdır?
💡 Çözüm
Güneş büyük bir ışık kaynağı olduğundan tam gölge sınırlı bir alanda oluşur. Bu, kazanım a'ya göre tam gölgenin niteliklerini tanımlar ve kavram yanılgısını ölçer: Güneş'in noktasal sanılması.
Soru 11⭐⭐
Bir el feneri ile duvar arasına opak bir top konulmuştur. Top fenerden uzaklaştırılıp duvara yaklaştırılırsa gölge boyu nasıl değişir?
💡 Çözüm
Işık kaynağı sabitken cisim ekrandan (duvardan) uzaklaşıp kaynağa yaklaşırsa gölge büyür, ancak cisim duvara yaklaşırsa ışık ışınlarının önünü daha az kapatacağı için gölge küçülür.
Soru 12⭐⭐⭐
Kavram Yanılgısı Sorusu: Bir öğrenci 'Işık kaynağı çok güçlü (parlak) olursa gölge boyu daha uzun olur' diyor. Bu öğrencinin hatasını düzeltmek için ne söylenmelidir?
💡 Çözüm
Işık kaynağının parlaklığı sadece gölgenin netliğini veya koyuluğunu etkileyebilir, geometrik bir özellik olan gölge boyunu değiştirmez. Boyu sadece mesafeler ve açılar değiştirir.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 13⭐⭐⭐
Bir öğrenci, lamba ile duvar arasında bir kalem koyarak gölge oluşturuyor. Gölgenin tam olması için hangi değişkeni değiştirmelidir? (Analiz: Deney verilerine göre yorumla)
💡 Çözüm
Işık kaynağını noktasala yaklaştırmalıdır çünkü büyük kaynaklarda yarı gölge oluşur. Bu, kazanım c'ye göre değişkenleri açıklar ve analiz düzeyinde verileri yorumlamayı gerektirir.
Soru 14⭐⭐⭐
Bir öğrenci 'Saydam cisimler de tam gölge oluşturur.' diyor. Bu ifadeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
💡 Çözüm
Tam gölge, ışığı geçirmeyen (opak) cisimlerle oluşur. Saydam cisimler ışığı büyük oranda geçirdiği için belirgin bir tam gölge oluşturmaz. Bu soru kavram yanılgısını ölçmektedir.
Soru 15⭐⭐⭐
Öğle vakti güneş tam tepedeyken sokaktaki bir ağacın gölge boyunun en kısa olduğu görülür. Bu durum aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?
💡 Çözüm
Işığın gelme açısı gölge boyunu etkiler. Işık dik gelirse gölge en kısa, eğik gelirse en uzun olur. Bu durum gölgenin ışık kaynağının konumuna bağlı olduğunu kanıtlar.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 16⭐⭐⭐
Bir deneyde, noktasal ışık kaynağı kullanıldığında tam gölge oluşur ve bu gölgenin sınırları keskindir.
💡 Çözüm
Bu ifade doğrudur çünkü tam gölgenin niteliği keskin sınırlar ve tam karanlıktır. Kazanım a'ya göre nitelikleri tanımlar ve kazanım b'ye göre verileri kaydeder.
Soru 17⭐⭐⭐
Bir deneyde öğrenci, aynı cisimle farklı uzaklıklarda oluşan tam gölge boylarını ölçerek tabloya kaydediyor. Bu çalışma aşağıdaki kazanımlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
💡 Çözüm
Öğrencinin ölçüm yapıp tabloya kaydetmesi, tam gölgeye ait verileri kaydetme kazanımı ile ilgilidir. Bu analiz düzeyinde bir sorudur çünkü durum-kazanım ilişkisi kurulmalıdır.
Soru 18⭐⭐⭐
Cismin büyüklüğü arttıkça, diğer koşullar sabitken oluşan tam gölge genellikle büyür.
💡 Çözüm
Cismin boyutu arttıkça daha fazla ışık engellenir ve gölge alanı büyür. Bu durum tam gölgeyi etkileyen değişkenlerden cismin büyüklüğü ile ilgilidir. İfade doğrudur.
Reklam Alanı (336x280)
Soru 19⭐⭐⭐
Analiz Sorusu: Sabit bir ışık kaynağı önündeki cismin gölgesini iki katına çıkarmak isteyen bir araştırmacı hangisini yapmalıdır?
💡 Çözüm
Cisim ışık kaynağına yaklaştıkça arkasındaki karanlık koni büyür ve perde üzerindeki gölge alanı (boyu) artar.