Yapay Zekâda Güvenlik

Giriş

Telefonumuzdaki yüz tanıma sistemi, video önerileri yapan uygulamalar ya da sesli asistanlar… Hepsi yapay zekâ kullanır. Peki bu sistemler bilgilerimizi nasıl kullanır? Güvenli midir? İşte bu derste yapay zekâ kullanırken güvenlik, gizlilik ve etik kuralların neden önemli olduğunu öğreneceğiz.

Temel Bilgiler (Bilgi Basamağı)

Yapay zekâ, bilgisayarların insan gibi öğrenmesini ve karar vermesini sağlayan teknolojidir.

Gizlilik, kişisel bilgilerin izinsiz paylaşılmamasıdır.

Bilgi güvenliği, verilerin korunması ve kötü kişilerin eline geçmemesidir.

Etik, doğru ve adil davranma kurallarıdır.

Yapay zekâ sistemleri çalışmak için veri toplar. Bu veriler bazen ad, yaş, fotoğraf, konum gibi kişisel bilgiler olabilir. Bu nedenle güvenlik ve gizlilik çok önemlidir.

Kavrama ve Açıklama

Yapay zekâda bazı riskler vardır:

• Kişisel bilgilerin izinsiz paylaşılması
• Yanlış veya eksik verilerle hatalı karar verilmesi
• İnsanlara karşı adaletsiz sonuçlar oluşturulması

Bu riskleri azaltmak için bazı önlemler alınır:

• Güçlü şifre kullanmak
• Kişisel bilgileri herkese açık paylaşmamak
• Uygulamaların gizlilik ayarlarını kontrol etmek
• Verilerin şifrelenmesi

Etik ilkelerin temel bileşenleri şunlardır:

• Adalet: Herkese eşit davranma
• Sorumluluk: Yapılan hataların sorumluluğunu alma
• Şeffaflık: Sistemin nasıl çalıştığını açıklayabilme
• Gizlilik: Kişisel bilgileri koruma

Günlük Hayatla İlişkilendirme

Bir video platformu izlediğin videolara göre yeni öneriler sunar. Bu, yapay zekâ sayesinde olur. Ancak sistem senin hangi videoları izlediğini kaydeder.

Eğer gizlilik ayarlarını kontrol etmezsen, bilgiler farklı amaçlarla kullanılabilir.

Okulda kullanılan bir yüz tanıma sistemi düşün. Eğer sistem bazı öğrencileri yanlış tanırsa bu adaletsiz bir durum oluşturabilir.

Uygulama Örnekleri

Durum: Bir mobil uygulama senden konum bilgini sürekli açık tutmanı istiyor.

Ne yapmalısın?

• Uygulamanın neden konum istediğini kontrol etmelisin.
• Gerekmiyorsa konumu kapatmalısın.
• Gizlilik politikasını incelemelisin.

Bu şekilde hem güvenliğini hem gizliliğini korumuş olursun.

Analiz ve Derinleştirme

Her yapay zekâ uygulaması güvenli midir? Hayır. Güvenli olması için:

• Verilerin korunması gerekir.
• Adil kararlar vermesi gerekir.
• Kullanıcıya bilgi vermesi gerekir.

Eğer bir sistem sadece belirli bir gruba avantaj sağlıyorsa etik değildir.

Bu nedenle bir yapay zekâ uygulamasını değerlendirirken şu sorular sorulmalıdır:

• Kişisel veriler korunuyor mu?
• Kararlar adil mi?
• Kullanıcı bilgilendiriliyor mu?

Kavram Yanılgıları

• “Yapay zekâ her zaman doğru karar verir.” → Yapay zekâ yanlış veriyle hatalı karar verebilir.
• “Ücretsiz uygulamalar güvenlidir.” → Ücretsiz olması güvenli olduğu anlamına gelmez.
• “Sadece yetişkinlerin bilgileri tehlikededir.” → Çocukların bilgileri de korunmalıdır.

Mini Etkinlik

Kullandığın bir uygulamayı seç. Aşağıdaki sorulara cevap ver:

• Hangi bilgilerini istiyor?
• Bu bilgiler gerekli mi?
• Gizlilik ayarlarını değiştirebiliyor musun?

Cevaplarını defterine yaz ve sınıfta tartış.

Kritik Düşünme Sorusu

Bir yapay zekâ sistemi senin yerine karar veriyorsa, bu kararın adil olup olmadığını nasıl anlayabilirsin?

Özet

Yapay zekâ hayatımızı kolaylaştırır ancak güvenlik ve gizlilik riskleri içerir. Kişisel verilerin korunması, adaletli karar verilmesi ve etik kurallara uyulması çok önemlidir. Bilinçli kullanıcı olmak, güvenli yapay zekâ kullanmanın temel şartıdır.

Anahtar Kavramlar

• Yapay zekâ
• Gizlilik
• Bilgi güvenliği
• Etik
• Adalet
• Şeffaflık

Örnek Sorular

1. Yapay zekâda gizlilik ne anlama gelir?
2. Yapay zekâ sistemlerinde ortaya çıkabilecek iki güvenlik riskini yazınız.
3. Etik ilkelerden iki tanesini örnekle açıklayınız.
4. Bir uygulamanın güvenli olup olmadığını nasıl değerlendirirsin?
5. Yanlış veri kullanılması yapay zekâ kararlarını nasıl etkiler?

Cevap Anahtarı

1) Kişisel bilgilerin korunmasıdır. 2) Veri sızıntısı, adaletsiz karar vb. 3) Adalet: eşit davranma; Gizlilik: bilgileri koruma. 4) Gizlilik ayarlarına ve veri kullanımına bakarak. 5) Hatalı ve yanlış sonuçlara yol açar.